Dân ca Quan Họ Bắc Ninh là một loại hình dân ca nổi tiếng của Việt Nam, là niềm tự hào của người dân vùng Kinh Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung. Dân ca Quan họ là một nghệ thuật được hợp thành bởi nhiều yếu tố như: âm nhạc, lời ca, phục trang, lễ hội, .. Dân ca Quan họ với âm điệu và nội dung lời ca phong phú là bức tranh phản ảnh cuộc sống muôn mặt và là nét văn hóa tiêu biểu của người dân vùng Kinh Bắc. Những khúc ca như Người ơi người ở đừng về, Giã bạn, Mời trầu… càng hát, càng nghe, lại càng “ngấm” nghệ thuật diễn tả cảm xúc của cha ông ta ngày xưa.

Lược sử về quan họ

Chào mừng các bạn đã đến với Bắc Ninh. Nơi đây gắn với làn điệu dân ca nổi tiếng, các liền anh, liền chị mặc áo the, áo tứ thân, chân đi guốc mộc, đầu vấn khăn xếp hay khăn mỏ quạ, hát đối đáp dịp lễ hội. Dân ca quan họ ra đời và phát triển như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, đầu tiên chúng ta hãy cùng tìm hiểu đôi nét về lịch sử của dân ca Quan họ nhé!

Qua ngàn năm lịch sử, cái nôi văn hoá xứ Kinh Bắc trở thành nơi lưu truyền và tỏa sáng những gam “màu dân tộc”. Trong những gam màu đặc sắc đó, không gian Quan họ Kinh Bắc tựa như viên ngọc càng mài, càng tỏa sáng lấp lánh.

Quan họ là những làn điệu dân ca của vùng Đồng bằng Bắc Bộ, tập trung chủ yếu ở vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay). Quan họ Bắc Ninh được ra đời vào thời hậu Lê, tiếp tục phát triển vào thời Nguyễn. Đa số các thuyết nghiêng về phía cho rằng Quan họ ra đời là do Vua Bà sáng tạo và Viêm Xá là làng gốc của dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Quan họ là hình thức hát đối đáp giữa nam và nữ để biểu lộ tâm tình, ca tụng tình yêu thông qua những câu ca mộc mạc, đằm thắm.

Quan họ được thực hành trong các hoạt động văn hóa, xã hội của cộng đồng; được cộng đồng lưu giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành bản sắc của địa phương và lan tỏa trở thành không gian văn hóa đặc thù.

Vậy dân ca Quan họ thường được biểu diễn trong những không gian nào? Chúng ta hãy cùng khám phá tiếp nhé!

Nguồn gốc dân ca quan họ Bắc Ninh

Làng Diềm Bắc Ninh - cái nôi của quan họ

Dân ca quan họ Bắc Ninh được hình thành từ thế kỷ 17, bắt nguồn từ tục kết chạ giữa các làng xóm trong vùng. Về mặt nghệ thuật, quan họ được xem là đỉnh cao của thi ca dân gian với lối hát giao duyên độc đáo. Hiện nay, Bắc Ninh còn gần 30 làng quan họ gốc vẫn duy trì và phát triển nét sinh hoạt văn hóa này. Những làng quan họ Bắc Ninh như làng Diềm chính là nơi lưu giữ tinh thần và không gian hát quan họ truyền thống.

Tên gọi “quan họ” đến nay vẫn chưa có lời lý giải chính thức, dù tồn tại nhiều giả thuyết khác nhau. Có giả thuyết cho rằng đây là âm nhạc của “họ nhà quan” – tầng lớp trung lưu nông thôn, còn một truyền thuyết khác kể về ông quan dừng ngựa tại làng Diềm Xá để nghe một cô gái hát và từ đó đặt tên cho làn điệu này. Trong mỗi buổi hát quan họ, các bọn quan họ nam và nữ thường hát đối đáp, với phần lời được chuẩn bị kỹ càng nhưng cũng đòi hỏi khả năng ứng biến linh hoạt của người hát.

Quá trình hình thành và phát triển của Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Quan họ truyền thống

Quan họ mới

Quan họ trong đời sống người dân Kinh Bắc

Dân ca Quan họ không chỉ là một loại hình nghệ thuật biểu diễn mà còn gắn liền với đời sống văn hóa của người dân vùng Kinh Bắc. Không gian sinh hoạt Quan họ thường diễn ra tại các làng quê, sân đình, bến nước, mái chùa hay trong những lễ hội truyền thống như hội Lim. Vào mỗi dịp lễ hội mùa xuân, các liền anh, liền chị trong trang phục truyền thống lại gặp gỡ, hát đối đáp giao duyên trên thuyền, bên hồ hay trước sân đình, tạo nên một không khí vừa trang trọng vừa đậm chất trữ tình. Những làn điệu Quan họ mượt mà vang lên không chỉ để thưởng thức mà còn thể hiện tình cảm, sự gắn kết cộng đồng và nét đẹp văn hóa lâu đời của người dân Bắc Ninh.

Các hình thức hát Quan họ trong lễ hội, đặc biệt là hát trên thuyền hoặc tại sân đình, đã tồn tại từ lâu và trở thành nét đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa của vùng Kinh Bắc.

Nét đẹp văn hóa của dân ca Quan họ Bắc Ninh

Dân ca quan họ Kinh Bắc tự hào khi được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể (Ảnh: Sưu tầm)

Dân ca quan họ Kinh Bắc không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật, mà còn mang tầm vóc quốc tế. Vào năm 2009, dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể. Danh hiệu này không chỉ là niềm tự hào của riêng vùng Kinh Bắc, mà còn khẳng định vị trí và giá trị của quan họ trên bản đồ văn hóa thế giới.

Quan họ còn là biểu tượng của sự thanh lịch, duyên dáng và tài hoa trong nghệ thuật đối đáp. Ý nghĩa của dân ca quan họ còn được thể hiện qua vai trò gìn giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục đạo đức, lối sống cũng như góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước cho bao thế hệ.

Dù nhịp sống hiện đại ngày càng phát triển, quan họ Bắc Ninh vẫn bền bỉ sống mãi trong từng miền quê, từng mái đình, gốc đa, bến nước. Câu ca, làn điệu, bài hát quan họ Bắc Ninh vẫn tiếp tục được các liền anh, liền chị truyền lại cho thế hệ sau. Sức sống trường tồn ấy khiến quan họ luôn in đậm trong ký ức người dân và để lại ấn tượng khó phai đối với du khách thập phương.

Page updated

Google Sites

Report abuse